1

Hình hài của mẹ, của cha
Trí khôn đời dạy, đói no tự mình.
Sang hèn trong kiếp nhân sinh,
Buồn vui sướng khổ thường tình thế thôi.
Không hơn hãy cố gắng bằng người,
Cho thiên hạ khỏi ai cười ai khinh.
Có chí thì ham học,
Bất chí thì ham chơi.
Trí khôn tạo nên người,
Đức nhân tìm ra bạn.
Thành đạt nhờ đức dày,
Làm nên nhờ có thầy,
Đủ đầy nhờ có bạn.
Gái ngoan nhờ đức hạnh,
Trai mạnh nhờ lực cường.
Tươi đẹp lắm người thương,
Lực cường nhiều kẻ mạnh.
Dễ thích nghi thì sống,
Biết năng động thì nên.
Đủ tài trí làm nên,
Đủ sức bền thì thắng.
Biết mình khi hoạn nan,
Hiểu bạn lúc gian nguy.
Nghèo hèn bởi tự ti,
Ngu si vì tự phụ.
Tài đức cao hơn phú,
Hạnh phúc đủ hơn giàu.
Sống trung tín bền lâu,
Tình nghĩa sâu hạnh phúc.
Đủ tài thì đỡ cực,
Đủ sức thì đỡ nghèo.
Dốt nát hay làm theo,
Hiểu biết nhiều thì lợi.
Hỏng việc thì hấp tấp,
Va vấp bởi vội vàng.
Cảnh giác với lời khen,
Bình tâm nghe lời trách.
Quá nghiêm thì ít bạn,
Dễ dãi bạn khinh nhờn.

Không hứa hão là khôn,
Không tin xằng ít vạ.

2

Làm ơn đừng mong trả,
Được ơn nhớ đừng quên.
Nhu nhược bị ép trèn,
Quá cương thì bị gãy.
Cái quý thì khó thấy,
Dễ lấy thường của tồi.
Của rẻ là của ôi,
Dùng người tội sinh vạ.
Đẹp lòng hơn tốt mã,
Nền nã hơn kiêu kì.
Thận trọng từng bước đi,
Xét suy khi hành động,
Hiểu biết nhiều dễ sống,
Luôn chủ động dễ thành,
Thận trọng trước lợi danh,
Giữ mình đừng buông thả,
Tránh xa phường trí trá.
Tai vạ bởi nể nang,
Tài giỏi chớ khoe khoang,
Giàu sang đừng kênh kiệu.
Học bao nhiêu vẫn thiếu,
Hiểu bao nhiêu chẳng thừa.
Nhân đức chớ bán mua,
Được thua không nản trí.
Đủ đức tài bớt lụy,
Đủ dũng khí chẳng hàng.
Có vợ đảm thì sang,
Có bạn vàng thì quý.
Đói nghèo vì bệnh sĩ,
Quẫn trí dễ làm liều.
Tỉnh táo với tình yêu,
Biết điều khi yếu thế.
Lo việc nhà chớ kể,
Ân nghĩa chớ đếm đong.
Người phúc lộc nhờ nguồn,
Sống bất nghĩa tai ương,
Sống bất lương tù ngục.
Phải cầu xin là nhục,

Phải khuất phục là hèn.

3

Hay đố kị nhỏ nhen,
Hay ép trèn độc ác.
Lắm gian truân càng sáng,
Nhiều hoạn nạn càng tinh.
Với mình phải nghiêm minh,
Với chúng sinh thân ái.
Đang thắng phòng khi bại,
Gặt hái phòng mất mùa,
Thói quen thường khó chừa,
Say sưa thường khó tỉnh.
Sống ỉ lại ăn sẵn,
Dễ bạc phân tán mình.
Sống dựa dẫm ngu đần,
Sống bất cần phá sản.
Hay đua đòi hoạn nạn,
Quá nể bạn tai ương.
Gia đình trọng yêu thương,
Sống nhịn nhường hỉ hả.
Thiếu tình thương man trá,
Gắn vàng đá cũng tan.
Biết dạy dỗ con ngoan,
Chịu bảo ban con giỏi,
Tinh khôn nhờ học hỏi,
Cứng cỏi nhờ luyện rèn.
Sống vì nhau dễ bền,
Sống vì tiền đổ vỡ.
Rèn con từ mới nở,
Khuyên vợ lúc mới về.
Muốn hiểu cần lắng nghe,
Khốn nạn quên mẹ cha.
Tốt đẹp hãy bày ra,
Xấu xa nên đậy lại.
Có ích thì tồn tại,
Có hại thì diệt vong.
Nhiều tham vọng long đong,
Lắm ước mong lận đận.
Hay vội vàng hối hận,
Quá cẩn thận lỗi thời.
Biết được người là sáng,
Hiểu được bạn là khôn.

Khiêm tốn là tự tôn,
Kiêu căng là tự sát.

4

Hứa trước thì khó đạt,
Hèn nhát thì khó thành.
Thù hận bởi lợi danh,
Tranh giành vì chức vị.
Giàu sang hay đố kị,
Tài trí sinh ghét ghen.
Tham giàu thì cuồng điên,
Tham quyền thì độc ác.
Vì tiền thì dễ bạc,
Vì tình nghĩa bền lâu.
Người hiểu nói trọn câu,
Người dốt tâu phách lối.
Có quyền thì hám lợi.
Có tội thường xum xoe,
Khờ dại hay bị lừa,
Nó bừa hay vạ miệng.
Đa ngôn thì tai tiếng,
Ngậm miệng dễ được tin.
Hám lợi hay cầu xin,
Hám quyền hay xu nịnh.
Thật thà hay oan trái,
Thẳng thắn hay bị hại,
Thông thái hay bị ngờ.
Chiều con quá con hư,
Tiền của dư con hỏng.
Giàu mạnh thường thao túng,
Nghèo vụng dễ theo đuôi.
Người tài giỏi khó chơi,
Kẻ trây lười khó bảo.
Thành tâm thì đắc đạo,
Mạnh bạo việc dễ thành.
Quân tử thì trọng danh,
Tiểu nhân thì trọng lợi.
Bất tài hay đòi hỏi,
Lộc lõi khó khiêm nhường.
Tình nghĩa thường khó quên,
Nợ nhân duyên khó trả.
Khó thuần phục kẻ sĩ,
Khó phòng bị tướng tài,
Biết chấp nhận thảnh thơi,
Hay hận đời đau khổ.
Của quý thì khó giữ,

5

Con cầu tự khó nuôi,
Nhà dư của hiếm hoi,
Nhà lắm người bạc cạn.
Khó gần người quá sạch,
Vắng khách tại quá nghèo.
Dễ nổi danh kị hiền,
Dễ kiếm tiền khó giữ.

6

Kiếp người là duyên nợ,
Lành, vỡ lẽ thường tình.
Bại thành từ lực trí,
Thời gian đừng uổng phí,
Biết suy nghĩ sâu xa.

(Khổng Tử)